· Not an official government website

BatasKo

Ang Batas, Sa Simpleng Salita — your rights, finally explained.

Republic Act No. 91· Enacted 1947-03-04

Special Elections for House Vacancies Philippines — BatasKo ELI5

Paano pinupunan ang bakanteng pwesto sa House of Representatives? Alamin ang proseso ng special elections sa simpleng salita.

ELI5ElectionsOFW Relevantelectionshouse-of-representativesspecial-election

Official text — Republic Act No. 91

Jump to section ↓10 sections

Preamble

REPUBLIC ACT No. 91

AN ACT TO PROVIDE FOR THE HOLDING OF A SPECIAL ELECTION TO FILL EXISTING VACANCIES IN THE HOUSE OF REPRESENTATIVES CALLED IN PROCLAMATION NUMBERED NINETEEN, DATED JANUARY SIX, NINETEEN HUNDRED AND FORTY-SEVEN, OF THE PRESIDENT OF THE PHILIPPINES, AND FOR OTHER PURPOSES

Section 1

Section 1.

The special election for members of the House of Representatives in the first district of Iloilo, the fifth district of Pangasinan, and the only district of Bukidnon, on March eleven, nineteen hundred and forty-seven, to fill the existing vacancies in the House of Representatives for the unexpired term, called in Proclamation Numbered Nineteen, dated January six, nineteen hundred and forty-seven, of the President of the Philippines, shall be governed by the provisions of this Act and of Commonwealth Act Numbered Three hundred and fifty-seven, otherwise known as the Election Code, and Commonwealth Act Numbered Six hundred and fifty-seven, entitled " An Act to Reorganize the Commission on Elections," in so far as they may be applicable and are not in conflict with the provisions hereof.

Section 2

Section 2.

At least twenty days immediately prior to the day of the election, the certificates of candidacy for said election, in quadruplicate, subscribed and sworn to by the candidates themselves, shall be filed with the Commission on Elections which shall immediately send copies of said certificates of candidacy to the Secretary of the House of Representatives, and to the provincial treasurers of the provinces where the special elections shall be held who in turn must send immediately said copies to the boards of election inspectors concerned. The Commission on Elections, upon receipt of said certificates of candidacy, shall communicate the names of said candidates by telegram or radiogram to the corresponding provincial treasurer who in turn must transmit the same immediately to the boards of election inspectors of the legislative district where the election will be held. If the certificate of candidacy is sent by mail, it shall be by registered mail, and the date on which the envelope containing the certificate was deposited in the post office may be considered as the filing date of such certificate of candidacy. However, in case the post office wherein this envelope was deposited does not have registered mail facilities, the postmaster shall accept said envelope as ordinary mail, show the date on which it was deposited on the envelope, and in addition swear to a statement showing that he had received the said envelope on the same date, which date shall be considered as the filing date of such certificate of candidacy. In the absence of a postmaster, the duties pertaining to him shall be performed by the municipal treasurer.

ITC@ALF

A person occupying any civil office by appointment in the Government or any of its political subdivisions or agencies or government-owned or controlled corporations, whether such office be appointive or elective, shall be considered to have resigned from such office from the moment of the filing of his certificate of candidacy.

Section 3 — In the special election, the boards of election inspectors including the poll →

Section 3.

In the special election, the boards of election inspectors including the poll clerks appointed in accordance with section four of Republic Act Numbered Seventy-three shall also act as the boards of election inspectors, and the polling places and voting booths to be used in the election provided in Act Numbered Seventy-three shall also be used for the purposes of the special election.

Section 4 — Only qualified electors whose names appear in the permanent registry list of v→

Section 4.

Only qualified electors whose names appear in the permanent registry list of voters prepared for the election provided in Republic Act Numbered Seventy-three may vote in the special election. For this purpose, the same registry lists of voters to be used in said election will be used in the special election. The procedure in using the same registry list of voters for the two elections shall be determined by the Commission on Elections. No person shall be allowed to vote in the special election unless his or her name appears in this registry list of voters as finally completed and revised by the boards of election inspectors.

Section 5 — The ballots which shall be used in this special election shall be prepared in →

Section 5.

The ballots which shall be used in this special election shall be prepared in accordance with article eight of the Election Code, except as to size which shall be determined by the Commission on Elections.

Section 6 — The provincial board of canvassers shall be composed of the provincial treasur→

Section 6.

The provincial board of canvassers shall be composed of the provincial treasurer, the provincial auditor and the provincial fiscal. It shall meet as soon as possible but not later than fifteen days next following the day of the election to canvass the votes cast in the legislative district, and upon the completion of the canvass, shall make, as the case may be, a statement of all the votes received by each candidate for the office of Member of the House of Representatives for the district. Upon the completion of the statement, the board shall proclaim elected the registered candidate who received the largest number of votes in the legislative district; but in case two or more candidates of the district shall receive the same largest number of votes, the board shall proceed in accordance with section one hundred sixty of the Election Code. Copies of the statement of the results of the election shall be made and signed by the members of the provincial board of canvassers and sealed with the seal of the provincial government. A copy of such statement shall be filed by the provincial treasurer in his office, and he shall send immediately by registered mail a copy thereof to the following: the Commission on Elections; the Secretary of the House of Representatives; and the candidate who received the largest number of votes in the legislative districts.

Show 3 more sections +→
Section 7 — The terms of office of the candidates for member of the House of Representativ→

Section 7.

The terms of office of the candidates for member of the House of Representatives who have been proclaimed elected by the respective boards of canvassers shall begin on the day of their election and shall run for the unexpired portion of the terms of their predecessors.

Section 8 — There is hereby appropriated out of any funds in the Philippine Treasury not o→

Section 8.

There is hereby appropriated out of any funds in the Philippine Treasury not otherwise appropriated, the sum of ten thousand pesos, or so much thereof as may be necessary to defray the expenses of the election provided in this Act: Provided, That any amount of the expenditure necessary for the holding of said election in excess of the sum herein appropriated shall be advanced from any funds in the National Treasury not otherwise appropriated.

Section 9 — This Act shall take effect upon its approval and shall govern only the special→

Section 9.

This Act shall take effect upon its approval and shall govern only the special election provided for herein.

Approved: March 4, 1947

The Lawphil Project - Arellano Law Foundation

Full text on BatasKo. Original source: Official Gazette / Lawphil.

Naalala mo ba noong may pumanaw na kongresista sa inyong distrito — o lumipat sa ibang posisyon — tapos bigla na lang may espesyal na halalan? Hindi yan random. May batas na nagtutukoy kung paano, kailan, at sino ang may karapatang lumahok sa ganitong halalan.

Republic Act No. 91, na inaprubahan noong Marso 4, 1947, ang isa sa mga pundasyong batas na nagtakda ng maayos na proseso para punan ang mga bakanteng puwesto sa House of Representatives. Manda man ito na mula sa ibang panahon, ang mga prinsipyo nito — mula sa pagpapatala ng kandidato hanggang sa pagbibilang ng boto — ay patuloy na nag-aambag sa balangkas ng ating sistema ng halalan.

ELI5 Summary: Kapag may bakante sa House of Representatives — dahil sa pagkamatay, pagbibitiw, o pagpapaalis ng isang kongresista — hindi lang basta pinipili ng iba kung sino ang papalit. May espesyal na halalan na ginagawa. Ang RA 91 ang nagtakda ng mga patakaran: sino ang puwedeng tumakbo, sino ang puwedeng bumoto, paano isinasagawa ang pagbibilang, at kailan magsisimula ang termino ng mananalo. Ikaw bilang botante sa apektadong distrito ang may huling salita.

Real Filipino Scenario: Nabalitaan ni Vince ang Espesyal na Halalan

Si Vince, 34 taong gulang na registered nurse sa Pasay, ay laging aktibo pagdating sa pagboto. Isang araw, nabasa niya sa balita na ang kongresista ng kanilang distrito ay nag-resign para tumanggap ng cabinet appointment. Ngayon ay may espesyal na halalan na itatawag.

Nag-alala si Vince — puwede pa ba siyang bumoto? Na-update na ba ang listahan ng botante?

Sa ilalim ng Section 4 ng RA 91, ang mga botante na nakalista sa permanent registry list of voters na ginagamit sa pinaka-huling regular na halalan ang siyang maaaring bumoto sa espesyal na halalan. Hindi na kailangang mag-rehistro muli si Vince — basta nakalista siya sa registry, puwede siyang lumahok.

Ano ang dapat gawin ni Vince:

  1. I-check kung nakalista ang kanyang pangalan sa registry ng botante sa COMELEC office o opisyal na website.
  2. Hanapin ang abiso ng COMELEC tungkol sa petsa ng espesyal na halalan.
  3. Pumunta sa tamang presinto sa araw ng halalan at magdala ng valid ID.

What the Law Actually Says / Ano ang Sabi ng Batas

Ang RA 91 ay orihinal na nilikha para tugunan ang tatlong bakanteng distrito — ang first district ng Iloilo, ang fifth district ng Pangasinan, at ang tanging distrito ng Bukidnon — noong Marso 11, 1947. Pero ang mga mekanismo nitong itinakda ay nagsilbing modelo para sa mga susunod na espesyal na halalan.

Narito ang mga pangunahing probisyon:

Sa ilalim ng Section 2, ang mga kandidato ay kailangang mag-file ng kanilang certificate of candidacy sa Commission on Elections (COMELEC) nang hindi bababa sa dalawampung araw bago ang araw ng halalan. Ang certificate ay kailangang nasa quadruplicate — apat na kopya — at dapat na personal na sinumpaang totoo ng kandidato mismo.

Mahalaga rin ang probisyon tungkol sa mga government employees: ang sinumang kasalukuyang may posisyon sa gobyerno, maging ito ay appointive o elective, ay ituturing na nagbitiw sa kanyang posisyon mula sa sandaling i-file ang kanyang certificate of candidacy. Hindi kailangan pang mag-submita ng formal resignation letter — ang pagpapatala na mismo ang kumakahulugang nagbitiw ka na.

Ayon sa Section 4, tanging ang mga botanteng nakalista sa permanent registry list of voters ang maaaring bumoto. Walang dagdag na pagpapatala, walang espesyal na listahan — ang dating listahan na rin ang gagamitin.

Sa Section 6, ang provincial board of canvassers — na binubuo ng provincial treasurer, provincial auditor, at provincial fiscal — ang mag-aasikaso ng pagbibilang ng boto. Kailangan nilang matapos ang canvass sa loob ng labinlimang araw pagkatapos ng halalan, at iproproklamar ang kandidatong nakakuha ng pinaka-maraming boto.

Ayon sa Section 7, ang termino ng mananalo ay magsisimula sa araw ng kanyang eleksyon at tatagal lamang hanggang sa natitirang bahagi ng termino ng kanyang hinalinhan. Hindi ito bagong full term — ito ay pagtapos ng nasimulan.

Sa Section 8, ang napaglaang pondo para sa naturang espesyal na halalan ay sampung libong piso (₱10,000), na maaaring dagdagan mula sa pambansang kaban kung kinakailangan.

What This Means for You / Ano ang Ibig Sabihin Nito Para sa Iyo

Una, hindi mo kailangang mag-rehistro muli kapag may espesyal na halalan sa inyong distrito. Kung botante ka na sa huling regular na halalan at hindi ka inalis sa listahan, kasama ka pa rin.

Pangalawa, kung ikaw ay empleyado ng gobyerno at nais tumakbo, alam mong kailangan mong iwanan ang iyong posisyon. Hindi ito opsyonal — awtomatiko itong nangyayari sa sandaling mag-file ka ng certificate of candidacy. Mag-ingat at mag-isip nang maigi bago gawin ito.

Pangatlo, ang termino ng mananalo ay hindi buong termino. Kung tatlong taon pa ang natitira sa termino ng nagbitiw na kongresista, tatlong taon lang din ang termino ng kapalit — hindi ito mag-re-reset sa sariling buong termino.

Para sa mga botante, nangangahulugan ito na ang inyong boto ay may mas mataas na bigat sa espesyal na halalan — kadalasan ay mas mababa ang voter turnout kumpara sa regular na halalan. Ang bawat boto ay mas mahalaga.

Real Filipino Scenario: Ang Mali-Mali na Akala ni Dexter

Si Dexter, 41 taong gulang na mangingisda mula sa Surigao City, ay narinig na may espesyal na halalan sa kanilang distrito dahil ang dating kongresista ay nahatulan ng korte at pinalabas sa pwesto.

Akala ni Dexter, puwede siyang magrehistro bilang botante kahit hindi siya kasama sa nakaraang regular na listahan — "espesyal naman ang halalan, di ba? Bago bago ang lahat," sabi niya sa kanyang kapitbahay.

Ito ang isang karaniwang maling akala. Ayon sa Section 4 ng RA 91, ang pagiging botante sa espesyal na halalan ay nakasalalay sa nakaraang permanent registry list. Walang bagong pagpaparehistro ng botante para lamang sa espesyal na halalan. Kung hindi ka nakalista, hindi ka makakaboto — kahit ilang beses kang pumunta sa presinto.

Ano ang dapat gawin ni Dexter:

  1. Makipag-ugnayan sa lokal na COMELEC office at i-verify kung nakalista siya sa registry.
  2. Kung hindi nakalista, hintayin ang susunod na regular na voter registration period para maisama sa listahan.
  3. Para sa susunod na halalan — regular man o espesyal — siguraduhing updated ang kanyang voter registration.

What Most Filipinos Get Wrong / Ang Mga Maling Akala

"May bagong registration period kapag may espesyal na halalan." Mali. Ang listahan ng botante para sa espesyal na halalan ay ang parehong permanent registry list mula sa nakaraang regular na halalan. Walang bagong window ng pagpapatala.

"Ang mananalo sa espesyal na halalan ay magsisimula ng sariling buong termino." Hindi tama. Ayon sa Section 7, ang mananalo ay tatakbuhin lamang ang natitirang bahagi ng termino ng kanyang hinalinhan. Kung isang taon na lang ang natitira, isang taon lang ang kanyang manggagawang termino.

"Ang isang civil servant na tumakbo at natalo ay bumabalik sa dating trabaho." Ito ang mapanganib na bahagi. Sa ilalim ng Section 2, ang pag-file ng certificate of candidacy ay awtomatikong itinuturing bilang pagbibitiw mula sa posisyon sa gobyerno. Natalo man o nanalo, nawala na ang dating posisyon.

"Kaya nilang mag-proclaim ng mananalo kahit hindi pa tapos ang lahat ng counting." Hindi. Ayon sa Section 6, kailangang kumpletuhin muna ng provincial board of canvassers ang buong canvass ng lahat ng boto sa distrito bago iproklamar ang mananalo.

"Ang espesyal na halalan ay katulad lang ng regular na halalan." May pagkakatulad, pero iba ang timeline, mas limitado ang participation base, at naiiba ang termino ng panalo.

Para sa OFWs / For OFWs Abroad

Ang RA 91 ay isang 1947 law na orihinal na hindi sumasaklaw sa overseas voting — ang mekanismo ng OFW voting ay naitatag pa lamang sa mga susunod na dekada sa pamamagitan ng Republic Act No. 9189 (Overseas Absentee Voting Act of 2003) at iba pang kaugnay na batas.

Ang katotohanan para sa mga OFW: Sa kasalukuyan, ang karapatang bumoto sa espesyal na halalan mula sa ibang bansa ay depende sa kung ang COMELEC ay naglunsad ng overseas absentee voting para sa partikular na espesyal na halalan.

Hindi lahat ng espesyal na halalan ay may overseas component. Ang pagsasagawa ng overseas voting ay nagdadala ng karagdagang logistik at gastos na hindi laging inaprubahan ng COMELEC o ng Kongreso para sa mas maikling at mas lokal na espesyal na halalan.

Para sa mga OFW na gustong malaman kung may karapatang bumoto:

  1. Makipag-ugnayan sa pinakamalapit na Philippine Overseas Labor Office (POLO/MWO) o Embahada/Konsulado para sa opisyal na abiso tungkol sa espesyal na halalan.
  2. Bisitahin ang opisyal na website ng COMELEC (comelec.gov.ph) para sa mga anunsyo tungkol sa overseas voting sa espesyal na halalan.
  3. Makipag-ugnayan sa Commission on Filipinos Overseas (CFO) para sa mga gabay at update.
  4. Kung ikaw ay overseas absentee voter na nakalista, i-check ang iyong status sa COMELEC database — ang iyong pagpapatala ay may bisa pa rin hanggang hindi ito na-revoke.

Kung hindi kasama ang overseas voting sa isang espesyal na halalan, ang inyong boto ay hindi maaaring isagawa mula sa ibang bansa para sa partikular na halalang iyon. Huwag maniwala sa mga tsismis — ang opisyal na pahayag ng COMELEC lamang ang dapat pagbasehan.

Real Filipino Scenario: Si Jenny at ang Tanong Mula sa Australia

Si Jenny, 29 taong gulang na nurse sa Melbourne, Australia, ay natanggap ng mensahe mula sa kanyang pamilya sa Cebu: may espesyal na halalan daw sa kanilang distrito. Gusto niyang makibahagi — rehistrado siyang overseas absentee voter.

Agad siyang naghanap ng impormasyon online, pero nakahanap lamang siya ng mga lumang balita. Nag-alala siya — valid pa ba ang kanyang overseas voter registration? At may overseas voting ba para sa espesyal na halalang ito?

Ang sagot ay hindi simple. Ayon sa kasalukuyang patakaran, hindi awtomatikong kasama ang overseas voting sa bawat espesyal na halalan. Depende ito sa abiso ng COMELEC at sa naaprubahang badyet para sa overseas component.

Ano ang dapat gawin ni Jenny:

  1. Bisitahin ang comelec.gov.ph at hanapin ang opisyal na resolusyon para sa espesyal na halalan.
  2. Makipag-ugnayan sa Philippine Consulate General sa Melbourne para sa lokal na abiso.
  3. I-verify ang kanyang overseas voter registration status sa pamamagitan ng COMELEC's online verification system.
  4. Kung hindi kasama ang overseas voting sa halalang ito, itago ang lahat ng registration documents para sa susunod na halalan kung saan malamang na kasama ang overseas voting.

What to Do if Your Rights Are Violated / Ano ang Gagawin

Kung sa tingin mo ay nilabag ang iyong karapatang bumoto o may irregularidad sa espesyal na halalan, narito ang mga hakbang:

  1. I-document ang lahat. Kumuha ng larawan, isulat ang petsa, oras, lugar, at pangalan ng mga taong involved. Ang ebidensya ay mahalaga.

  2. Makipag-ugnayan sa COMELEC. Ang Commission on Elections ang pangunahing ahensya para sa mga reklamo tungkol sa halalan. Maaari kang mag-file ng reklamo sa pinakamalapit na COMEL

RELATED RIGHTS

Elections

Lone Candidate Proclamation in Special Elections Philippines — BatasKo ELI5

Elections

COMELEC Reorganization Act Philippines — BatasKo ELI5

Elections

ARMM Election Synchronization Law Philippines — BatasKo ELI5

Elections

Accessible Polling Places for PWDs and Senior Citizens Philippines — BatasKo ELI5

Legal disclaimer: BatasKo provides general legal information, not legal advice. For your specific situation, consult a licensed Filipino lawyer or the Public Attorney's Office (PAO).

← Browse all Republic Acts